Tóm tắt nhanh
- Đo chiều cao: chân trần, sàn cứng, lưng sát tường phẳng, dùng vật phẳng cứng chạm đỉnh đầu, ghi đến 0,1 cm.
- Cân nặng: dùng cân điện tử đặt trên sàn cứng, bỏ giày và áo dày, đứng giữa bàn cân.
- Sai 1 kg có thể làm BMI lệch khoảng 0,4. Người cao 1,60 m nặng 58 kg có BMI 22,7; cân sau bữa ăn ra 59 kg thì thành 23,0.
- Nên cân vào cùng một thời điểm, cùng một chiếc cân để so sánh các lần với nhau.
Cách đo chiều cao chính xác tại nhà là đứng chân trần trên sàn cứng, sát một bức tường phẳng, mắt nhìn thẳng. Đặt một cuốn sách cứng vuông góc với tường, hạ xuống chạm đỉnh đầu, đánh dấu lên tường. Sau đó dùng thước dây kim loại đo từ sàn đến vạch và ghi đến 0,1 cm.
Đã có số đo chính xác?
Nhập chiều cao, cân nặng để tính BMI và khoảng cân nặng khỏe mạnh ngay
Cần chuẩn bị gì trước khi cân đo?
Bạn chỉ cần vài dụng cụ đơn giản, nhưng nên chọn đúng loại để tránh sai số:
- Một bức tường phẳng, không có len chân tường, cạnh một khoảng sàn cứng (không trải thảm).
- Một vật phẳng, cứng như thước kẻ to hoặc sách bìa cứng, để đặt lên đỉnh đầu.
- Thước dây kim loại: thước vải hoặc thước may lâu ngày dễ giãn.
- Bút chì để đánh dấu nhẹ lên tường.
- Cân điện tử: CDC khuyên tránh cân lò xo cơ học, vì loại này kém chính xác.
- Một người hỗ trợ: tự đo một mình rất khó giữ vật đặt trên đầu cho thẳng.
Cách đo chiều cao tại nhà từng bước
Các bước dưới đây dựa trên hướng dẫn đo tại nhà của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ):
- Bỏ giày, tất dày, mũ. Tháo kẹp tóc, búi tóc hoặc kiểu tóc làm phồng đỉnh đầu.
- Đứng sát tường: hai bàn chân đặt phẳng, khép lại, chân thẳng, hai tay buông thõng, vai ngang.
- Cho các điểm chạm tường: đầu, vai, mông và gót chân chạm tường, nếu dáng người cho phép.
- Nhìn thẳng về phía trước, không ngửa hay cúi đầu.
- Đặt vật phẳng lên đỉnh đầu, giữ vuông góc với tường. Người đo để mắt ngang với vật đó.
- Đánh dấu nhẹ lên tường tại chỗ cạnh dưới của vật chạm tường, rồi cho người được đo bước ra.
- Đo từ sàn đến vạch bằng thước kim loại. Ghi đến 0,1 cm, ví dụ 158,4 cm.
Để chắc chắn hơn, bạn có thể đo hai lần và lấy trung bình. Khi tính BMI, đổi sang mét: 158,4 cm = 1,584 m. Xem cách tính trong bài công thức tính BMI.
Cách cân nặng chính xác
Cân chính xác nhất khi điều kiện mỗi lần cân giống nhau. Hãy làm theo các bước sau:
- Đặt cân trên sàn cứng, phẳng. Cân đặt trên thảm hoặc sàn gồ ghề thường cho số sai.
- Chỉnh cân về 0 trước khi bước lên, nếu cân có nút này.
- Bỏ giày và áo dày, chỉ mặc đồ mỏng. Lấy điện thoại, ví, chìa khóa ra khỏi túi.
- Đứng giữa bàn cân, hai chân dàn đều, đứng yên đến khi số dừng hẳn.
- Ghi số có một chữ số thập phân, ví dụ 57,6 kg.
Thời điểm dễ lặp lại nhất là buổi sáng, sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn uống. Cân sau bữa ăn hoặc sau khi uống nhiều nước có thể làm số tăng thêm vài lạng đến hơn 1 kg.
Sai số nhỏ làm BMI lệch bao nhiêu?
Sai 1 kg hoặc vài cm đã đủ làm BMI thay đổi vài phần mười, đôi khi đẩy bạn sang nhóm khác. Ví dụ với một người thực tế cao 1,60 m, nặng 58 kg:
| Tình huống | Số ghi lại | BMI | Phân loại châu Á |
|---|---|---|---|
| Cân đo đúng cách | 1,60 m · 58 kg | 22,7 | Bình thường |
| Cân ngay sau bữa ăn | 1,60 m · 59 kg | 23,0 | Thừa cân |
| Đo chiều cao khi còn đi dép | 1,62 m · 58 kg | 22,1 | Bình thường |
| Dùng chiều cao “nhớ” từ thời đi học | 1,63 m · 58 kg | 21,8 | Bình thường |
Ở ví dụ thứ hai, chỉ 1 kg thức ăn đã chuyển kết quả từ bình thường sang thừa cân. Ở hai ví dụ cuối, chiều cao bị ghi cao hơn làm BMI thấp đi, che bớt mức cân nặng thật.
Nên cân đo lúc nào và bao lâu một lần?
Nên cân vào cùng giờ, cùng cân, cùng kiểu trang phục mỗi lần. Cân nặng thay đổi trong ngày theo ăn uống, đi vệ sinh và lượng nước. Vì vậy so hai lần cân khác giờ dễ gây hiểu nhầm.
- Theo dõi BMI định kỳ: mỗi 3–6 tháng là đủ với người khỏe mạnh.
- Đang giảm hoặc tăng cân: cân khoảng mỗi tuần một lần. Hãy nhìn xu hướng qua nhiều tuần, đừng phản ứng với một lần cân lẻ. Tốc độ giảm hợp lý xem tại bài giảm bao nhiêu kg một tuần.
- Chiều cao người trưởng thành: nên đo lại mỗi năm một lần, nhất là sau tuổi trung niên. Chiều cao có thể giảm dần theo tuổi.
Đo cho người cao tuổi hoặc người không đứng thẳng được
Với người gù lưng, cong cột sống hoặc không đứng vững, đo đứng sát tường thường cho chiều cao thấp hơn thực tế. Khi đó BMI tính ra sẽ cao hơn thật.
Trong khám dinh dưỡng, nhân viên y tế có thể ước tính chiều cao từ chiều cao gối, sải tay hoặc nửa sải tay. Các cách này nằm trong hướng dẫn của công cụ đánh giá dinh dưỡng MNA dành cho người từ 65 tuổi. Khi không đo được chiều cao và cân nặng, có thể dùng vòng bắp chân thay thế.
Nếu cần đánh giá chính xác cho ông bà, cha mẹ, hãy nhờ cơ sở y tế đo. Xem thêm bài BMI ở người cao tuổi.
Đo cho trẻ em có gì khác?
Trẻ từ khoảng 2 tuổi trở lên đo đứng theo đúng các bước trên. Cần đặc biệt chú ý tháo kẹp tóc, bím tóc và nhắc trẻ đứng yên, nhìn thẳng.
Trẻ nhỏ chưa đứng vững thường được nhân viên y tế đo ở tư thế nằm bằng thước chuyên dụng. Kết quả BMI của trẻ phải so với chuẩn tăng trưởng theo tuổi và giới, không dùng ngưỡng người lớn. Dùng công cụ tính BMI trẻ em để đọc đúng.
Đo vòng eo đi kèm như thế nào?
Đo vòng eo ở điểm giữa bờ dưới xương sườn và đỉnh xương hông, sau khi thở ra bình thường. Thước dây ôm sát da nhưng không thít chặt.
- Đứng thẳng, hai bàn chân khép gần nhau, bụng thả lỏng, không hóp bụng.
- Đo trên da trần hoặc qua một lớp áo mỏng; giữ thước nằm ngang quanh người.
- Ghi cùng đơn vị với chiều cao nếu muốn tính tỷ lệ eo/chiều cao.
Tính nhanh vòng eo, vòng hông và các tỷ lệ bằng công cụ vòng eo, vòng hông. Ngưỡng cụ thể cho người châu Á có trong bài vòng eo chuẩn.
Những lỗi hay gặp khi tự cân đo
- Đo chiều cao khi đi dép hoặc còn búi tóc: có thể làm số tăng thêm vài cm.
- Đặt thước nghiêng hoặc không dùng vật phẳng: vạch đánh dấu bị lệch lên hoặc xuống.
- Đặt cân trên thảm hoặc dùng cân lò xo cũ: số dao động, khó lặp lại.
- So sánh các lần cân khác giờ, khác cân: dễ tưởng mình tăng, giảm cân trong khi thực ra chỉ do điều kiện cân.
- Dùng chiều cao trên giấy tờ cũ: chiều cao lúc 18 tuổi không còn đúng với nhiều người trung niên, cao tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Đo chiều cao buổi sáng hay buổi tối chính xác hơn?
Nên đo vào một thời điểm cố định, thường là buổi sáng sau khi ngủ dậy. Chiều cao có thể thấp đi đôi chút về cuối ngày, nên so các lần đo cùng giờ sẽ đáng tin hơn.
Có thể tự đo chiều cao một mình không?
Có thể, bằng cách đứng sát tường và áp một cuốn sách cứng lên đỉnh đầu rồi đánh dấu. Tuy nhiên nhờ người khác giữ sách và nhìn ngang tầm mắt sẽ chính xác hơn nhiều.
Cân nặng lúc nào là chuẩn nhất?
Buổi sáng, sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn uống và mặc đồ mỏng là thời điểm dễ lặp lại nhất. Quan trọng nhất là các lần cân giống nhau về giờ, chiếc cân và trang phục.
Cân điện tử ở nhà có chính xác không?
Cân điện tử đặt trên sàn cứng thường đủ chính xác để tính BMI và theo dõi xu hướng. Nên đặt cân về 0 trước khi cân và thỉnh thoảng so với cân ở cơ sở y tế.
Sai 1 kg thì BMI thay đổi bao nhiêu?
Với người cao 1,60 m, 1 kg tương ứng khoảng 0,4 điểm BMI. Mức lệch này đủ đẩy người có BMI 22,7 lên 23,0, tức sang nhóm thừa cân theo ngưỡng châu Á.
Tài liệu tham khảo
Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của nhân viên y tế. Miễn trừ trách nhiệm.
