BMI trước mang thai và mức tăng cân nên có

Tóm tắt nhanh

  • Mức tăng cân khi mang thai một con theo IOM 2009: BMI trước mang thai dưới 18,5: 12,5–18 kg; 18,5–24,9: 11,5–16 kg; 25–29,9: 7–11,5 kg; từ 30: 5–9 kg.
  • Bảng IOM dùng ngưỡng BMI của WHO, không phải ngưỡng châu Á. Bác sĩ sản khoa sẽ đặt mục tiêu cụ thể cho bạn.
  • 3 tháng đầu thường chỉ tăng khoảng 0,5–2 kg; phần lớn cân nặng tăng sau tuần 20.
  • Không giảm cân khi đang mang thai, kể cả khi thừa cân hay béo phì. Hãy ăn uống lành mạnh và vận động theo hướng dẫn.

Tăng cân khi mang thai bao nhiêu là đủ tùy vào BMI trước khi có thai. Theo khuyến nghị IOM 2009, người có BMI bình thường (18,5–24,9) nên tăng 11,5–16 kg khi mang một thai. Người thiếu cân cần tăng nhiều hơn, người thừa cân, béo phì tăng ít hơn. Hãy theo dõi cân nặng cùng bác sĩ sản khoa suốt thai kỳ.

Tính BMI trước khi mang thai
Nhập chiều cao và cân nặng trước khi có thai để biết bạn thuộc nhóm nào

Vì sao dùng BMI trước mang thai, không dùng BMI lúc đang mang thai?

Vì cân nặng khi mang thai gồm cả em bé, nhau thai, nước ối, lượng máu và dịch tăng thêm. BMI tính lúc này không còn phản ánh vóc dáng của người mẹ, nên không dùng để phân loại.

Vì vậy, hãy dùng cân nặng ngay trước khi mang thai để tính BMI. Nếu không nhớ chính xác, bác sĩ thường dựa vào cân nặng ở lần khám thai đầu tiên. Từ đó chọn khoảng tăng cân phù hợp.

Cách tính BMI giống mọi người trưởng thành:

Công thức tính BMI
BMI =cân nặng (kg)chiều cao (m)²

Ví dụ: nặng 60 kg, cao 1,65 m → 60 ÷ (1,65 × 1,65) = 22,0 → bình thường.

Xem công thức tính BMI chi tiết →

Xem cách tính từng bước trong bài công thức tính BMI.

Bảng tăng cân khi mang thai theo BMI (IOM 2009)

Năm 2009, Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) công bố khuyến nghị tăng cân thai kỳ theo BMI trước mang thai. Đây là bảng được CDC và nhiều hướng dẫn sản khoa sử dụng.

BMI trước mang thai (WHO) Phân loại Tổng mức tăng (một thai) Mức tăng mỗi tuần từ quý 2, trung bình (khoảng)
Dưới 18,5 Thiếu cân 12,5–18 kg 0,51 kg (0,44–0,58)
18,5–24,9 Bình thường 11,5–16 kg 0,42 kg (0,35–0,50)
25,0–29,9 Thừa cân 7–11,5 kg 0,28 kg (0,23–0,33)
Từ 30,0 Béo phì 5–9 kg 0,22 kg (0,17–0,27)

Mức tăng mỗi tuần được IOM tính với giả định 3 tháng đầu tăng 0,5–2 kg. Bảng chỉ là khoảng tham khảo; mục tiêu riêng cho bạn cần được bác sĩ sản khoa xác định.

Người Việt nên dùng ngưỡng châu Á hay WHO khi mang thai?

Bảng IOM 2009 được xây dựng theo ngưỡng BMI của WHO. Báo cáo IOM nêu rõ các mốc phân loại của WHO đã được dùng rộng rãi và áp dụng cho BMI trước mang thai.

Người Việt trưởng thành thường dùng ngưỡng châu Á, trong đó BMI 23–24,9 đã là thừa cân. Theo bảng IOM, người có BMI trong khoảng này vẫn thuộc nhóm “bình thường” và có khoảng tăng 11,5–16 kg.

Nếu BMI trước mang thai từ 23 đến 24,9, hãy hỏi bác sĩ sản khoa về mục tiêu tăng cân phù hợp. Đừng tự cắt giảm ăn uống để tăng ít hơn. So sánh hai hệ ngưỡng có trong bài BMI châu Á và WHO.

Ví dụ: tính mức tăng cân nên có

Tính BMI từ cân nặng trước mang thai, rồi đối chiếu bảng IOM. Ba ví dụ dưới đây là mang một thai:

Chiều cao · Cân nặng trước mang thai BMI Nhóm theo IOM (WHO) Tổng mức tăng tham khảo
1,55 m · 50 kg 20,8 Bình thường 11,5–16 kg
1,60 m · 61 kg 23,8 Bình thường (thừa cân theo ngưỡng châu Á) 11,5–16 kg, nên hỏi bác sĩ
1,58 m · 65 kg 26,0 Thừa cân 7–11,5 kg

Muốn biết BMI của bạn trước khi có thai, dùng công cụ tính BMI với cân nặng trước mang thai.

Mang song thai nên tăng bao nhiêu?

Mang song thai cần tăng nhiều hơn mang một thai. IOM 2009 đưa ra khuyến nghị tạm thời cho tổng mức tăng đến khi đủ tháng:

  • BMI bình thường: 17–25 kg.
  • Thừa cân: 14–23 kg.
  • Béo phì: 11–19 kg.

IOM chưa đủ dữ liệu để đưa ra mức cho người thiếu cân mang song thai. Với song thai hoặc đa thai, mục tiêu tăng cân cần được bác sĩ sản khoa đặt riêng.

Tăng cân theo từng giai đoạn thai kỳ

Cân nặng không tăng đều suốt 9 tháng. Theo NHS, phần lớn cân nặng tăng sau tuần thứ 20.

  • 3 tháng đầu: thường chỉ tăng khoảng 0,5–2 kg. Người bị nghén nhiều có thể chưa tăng, thậm chí sụt nhẹ; hãy báo bác sĩ nếu nôn nhiều, không ăn uống được.
  • Từ quý 2 trở đi: tăng đều theo mức mỗi tuần trong bảng IOM.
  • Nhu cầu năng lượng: theo CDC, 3 tháng đầu thường không cần ăn thêm; khoảng 340 kcal mỗi ngày ở quý 2 và 450 kcal ở quý 3.

IOM khuyên nhân viên y tế ghi lại cân nặng theo biểu đồ và chia sẻ với thai phụ. Hãy nhìn xu hướng chung, không lo lắng vì chênh lệch giữa hai lần khám.

Tăng cân quá nhiều hoặc quá ít ảnh hưởng gì?

Cả hai đều có thể gây vấn đề cho mẹ và bé. Theo CDC, một nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 1 trong 3 phụ nữ tăng cân đúng khuyến nghị; khoảng một nửa tăng nhiều hơn.

Tăng quá nhiều

NHS cho biết tăng quá nhiều cân có thể ảnh hưởng sức khỏe mẹ và làm tăng huyết áp. Các biến chứng được nhắc đến gồm đái tháo đường thai kỳ và tiền sản giật.

Tăng quá ít

Theo NHS, tăng quá ít cân có thể gây sinh non và em bé nhẹ cân, tức dưới 2,5 kg lúc sinh. Người có BMI trước mang thai dưới 18,5 càng cần được theo dõi sát.

Thừa cân, béo phì có nên giảm cân khi mang thai?

Không. NHS khuyên không cố giảm cân khi mang thai. Việc này không làm giảm nguy cơ biến chứng và có thể không an toàn. NHS cũng nhấn mạnh thai kỳ không phải lúc để ăn kiêng.

Điều nên làm là tăng cân trong khoảng khuyến nghị, ăn uống lành mạnh và vận động đều. Theo NHS, người có BMI từ 30 thường được:

  • Làm xét nghiệm tầm soát đái tháo đường thai kỳ.
  • Giới thiệu đến chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn ăn uống, vận động.
  • Tư vấn sinh ở bệnh viện có đủ điều kiện chăm sóc khi cần.

Việc giảm cân nên để đến trước lần mang thai sau, hoặc sau sinh. Xem bài giảm cân sau sinh khi bạn đã sẵn sàng.

Ăn uống và vận động thế nào để tăng cân hợp lý?

Ăn đa dạng, đủ chất và vận động vừa sức là cách giữ mức tăng cân trong khoảng khuyến nghị. Không cần “ăn cho hai người”.

  • CDC khuyên bữa ăn có ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây, sữa ít béo và đạm nạc; hạn chế đường bổ sung và chất béo rắn.
  • Chia thành nhiều bữa nhỏ nếu bị nghén hoặc đầy bụng ở tháng cuối.
  • Uống nước lọc thay nước ngọt, trà sữa.
  • CDC gợi ý vận động aerobic cường độ vừa ít nhất 150 phút mỗi tuần, chia nhỏ mỗi ngày, như đi bộ nhanh.
  • Nếu trước đây ít vận động, hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh trước khi bắt đầu.

Khi nào cần báo ngay bác sĩ sản khoa?

Hãy theo dõi cân nặng ở mỗi lần khám thai và báo bác sĩ khi cân nặng thay đổi bất thường:

  • Tăng cân rất nhanh trong thời gian ngắn, nhất là kèm phù mặt, phù tay.
  • Đau đầu nhiều, nhìn mờ, đau vùng trên bụng.
  • Không tăng cân hoặc sụt cân ở quý 2, quý 3.
  • Nôn nhiều, không ăn uống được.

Xem thêm các dấu hiệu nên đi khám chung tại bài khi nào cần gặp bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp


Mang thai tăng bao nhiêu kg là chuẩn?

Tùy BMI trước mang thai. Theo IOM 2009, người BMI 18,5–24,9 nên tăng 11,5–16 kg; thiếu cân 12,5–18 kg; thừa cân 7–11,5 kg; béo phì 5–9 kg khi mang một thai.


Bà bầu có tính BMI như bình thường được không?

BMI tính trong lúc mang thai không dùng để phân loại cân nặng. Hãy tính BMI bằng cân nặng trước khi có thai, hoặc cân nặng ở lần khám thai đầu tiên.


3 tháng đầu tăng bao nhiêu kg?

Thường chỉ khoảng 0,5–2 kg. Nhiều người bị nghén chưa tăng cân trong giai đoạn này; nếu nôn nhiều hoặc sụt cân, hãy báo bác sĩ.


Bà bầu béo phì có nên ăn kiêng để không tăng cân?

Không. NHS khuyên không cố giảm cân khi đang mang thai vì có thể không an toàn. Hãy ăn uống lành mạnh, vận động vừa sức và tăng cân trong khoảng 5–9 kg theo hướng dẫn của bác sĩ.


Bảng tăng cân thai kỳ dùng ngưỡng BMI châu Á hay WHO?

Bảng IOM 2009 dùng ngưỡng WHO: bình thường 18,5–24,9, thừa cân 25–29,9, béo phì từ 30. Người Việt có BMI 23–24,9 nên hỏi bác sĩ sản khoa về mục tiêu riêng.


CN. Dinh dưỡng Trần Kim Phượng
TÁC GIẢ
CN. Dinh dưỡng Trần Kim Phượng

Chuyên viên tư vấn dinh dưỡng, Phòng khám Dinh dưỡng NRI – Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM. 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dinh dưỡng.

HN
KIỂM DUYỆT CHUYÊN MÔN
BS.CKI Hoàng Hồ Thống Nhất

Chuyên gia Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM, bác sĩ khám bệnh tại Phòng khám NRI. Hơn 24 năm kinh nghiệm Nhi khoa và Dinh dưỡng.

Nội dung chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của nhân viên y tế. Miễn trừ trách nhiệm.